Czy protetyk słuchu to zawód medyczny? Co zmieniło się w 2024 roku

Tak, protetyk słuchu jest zawodem medycznym od 26 marca 2024 r. Wymienia go art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. j ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych, ogłoszonej w Dz.U. z 2023 r. poz. 1972. Zmiana wygląda na formalność, a w praktyce dotyka trzech rzeczy naraz: tytułu, którym wolno się posługiwać, osobistej odpowiedzialności za pracę oraz tego, w jakich materiałach reklamowych protetyk może się pokazać.

Czy protetyk słuchu to zawód medyczny? Krótka odpowiedź

Tak. Ustawa o niektórych zawodach medycznych zawiera zamkniętą listę piętnastu zawodów i protetyk słuchu figuruje na niej pod literą j, między profilaktykiem a technikiem farmaceutycznym. Ustawa weszła w życie po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia, czyli 26 marca 2024 r. Zakres czynności zawodowych opisuje jako badanie i protezowanie słuchu.

Warto od razu zaznaczyć, czego ten status nie oznacza. Protetyk słuchu nie staje się przez to lekarzem i nie stawia rozpoznania medycznego. Diagnostyka ubytku słuchu należy do laryngologa albo audiologa, a protetyk pracuje na jej podstawie. Jeżeli ktoś dopiero zauważył, że gorzej słyszy, i nie wie, od jakiego specjalisty zacząć, warto najpierw ustalić właściwą specjalizację lekarską, a dopiero potem umawiać się na dobór aparatu.

Co dokładnie zmieniła ustawa dla protetyka słuchu

Przed marcem 2024 r. protetyka słuchu nie regulował żaden odrębny akt. Nazwa była wolna, obowiązki wynikały z umowy z pracodawcą i z ogólnych przepisów o ochronie konsumenta, a odpowiedzialność zawodowa w rozumieniu dyscyplinarnym po prostu nie istniała. Ustawa zamknęła wszystkie te luki jednocześnie.

Czy tytuł protetyka słuchu jest chroniony?

Jest. Art. 14 ust. 1 daje osobie uprawnionej prawo posługiwania się tytułem odpowiadającym nazwie zawodu medycznego, a ust. 2 stanowi wprost, że tytuł ten podlega ochronie prawnej. Konsekwencję opisuje art. 84: kto bez wymaganego uprawnienia posługuje się takim tytułem, podlega karze grzywny. Jeżeli robi to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w grę wchodzi grzywna albo kara ograniczenia wolności. Sprawy tego rodzaju rozpoznaje się w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Dla salonu ma to wymiar bardzo praktyczny. Podpis pod zdjęciem na stronie, opis w wizytówce Google, tabliczka na drzwiach i podpis w materiale wideo to wszystko miejsca, w których tytuł pada publicznie. Jeżeli sprzedażą i wstępnym doborem zajmuje się osoba bez uprawnień, nie może być opisana jako protetyk słuchu, choćby robiła to od dziesięciu lat.

Na czym polega odpowiedzialność zawodowa protetyka słuchu

Art. 41 ustawy definiuje przewinienie zawodowe jako zawinione naruszenie przepisów związanych z wykonywaniem danego zawodu medycznego. Sformułowanie jest szerokie i to jest w nim najważniejsze: nie odsyła do jednego kodeksu ani do jednej ustawy, tylko obejmuje wszystkie przepisy związane z wykonywaniem zawodu. Naruszenie reguły zapisanej w zupełnie innym akcie może więc stać się podstawą postępowania zawodowego.

Katalog kar z art. 68 obejmuje upomnienie, naganę, karę pieniężną, zawieszenie uprawnienia do wykonywania zawodu na okres do 5 lat oraz pozbawienie uprawnienia. Karę pieniężną art. 69 ust. 1 wyznacza w widełkach od jednokrotnego do trzykrotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli przy stawce 4806 zł brutto obowiązującej w 2026 r. od 4806 zł do 14 418 zł. Art. 69 ust. 2 pozwala orzec ją także obok zawieszenia albo pozbawienia uprawnienia, więc sankcje nie wykluczają się nawzajem.

Dwa terminy warto zapamiętać osobno. Art. 48 ust. 1 daje 3 lata od popełnienia czynu na wszczęcie postępowania, a ust. 3 przesądza, że karalność przewinienia ustaje po 5 latach. Art. 42 ust. 1 dodaje, że postępowanie zawodowe toczy się niezależnie od postępowania karnego, w sprawie o wykroczenie oraz od postępowania dyscyplinarnego u pracodawcy, nawet jeżeli wszystkie dotyczą tego samego czynu.

Dlaczego to zmieniło zasady reklamy w protetyce słuchu

Tu leży najmniej oczywisty skutek całej zmiany. Art. 55 ust. 2 pkt 1 ustawy o wyrobach medycznych zakazuje, żeby reklama wyrobu kierowana do publicznej wiadomości wykorzystywała wizerunek osób wykonujących zawody medyczne, osób podających się za takie oraz osób przedstawionych w sposób sugerujący, że taki zawód wykonują. Aparat słuchowy jest wyrobem medycznym. Do 26 marca 2024 r. można było twierdzić, że protetyk słuchu do tej kategorii nie należy, więc jego obecność w reklamie dawała się obronić. Po tej dacie argument przestał działać.

Skutek jest odczuwalny, bo format z własnym specjalistą przed kamerą był w tej branży standardem. Salony budowały wiarygodność właśnie na tym, że tłumaczy je człowiek z dyplomem. Dziś to samo nagranie jest reklamą wyrobu z wizerunkiem osoby wykonującej zawód medyczny. Co można nagrywać zamiast tego i kto ponosi odpowiedzialność za gotowy materiał, rozpisaliśmy szczegółowo na stronie o reklamie protetyka słuchu i aparatów słuchowych.

Dodajmy jedną rzecz, o której łatwo zapomnieć. Zakaz dotyczy reklamy kierowanej do publicznej wiadomości, a nie każdej komunikacji. Materiał szkoleniowy dla pracowników, prezentacja na konferencji branżowej czy informacja techniczna dla innego przedsiębiorcy to inne sytuacje. Granica bywa cienka, zwłaszcza gdy nagranie ze szkolenia trafia potem na otwarty profil w social mediach.

Obowiązek ustawicznego rozwoju zawodowego i kto za niego płaci

Art. 20 ust. 1 formułuje ustawiczny rozwój zawodowy jako prawo i obowiązek jednocześnie. Art. 21 rozstrzyga kwestię pieniędzy w sposób, który warto przeczytać dosłownie: koszty ponosi osoba wykonująca zawód medyczny lub podmiot, w którym wykonuje ona zawód, lub jednostka prowadząca daną formę rozwoju. Ustawa nie przesądza więc, że płaci pracodawca, ale też mu tego nie zabrania. W praktyce jest to element negocjacji przy zatrudnieniu i jeden z argumentów, którym sieci salonów przyciągają protetyków od mniejszych gabinetów.

Czym różni się protetyk słuchu od podologa

Porównanie jest pouczające, bo pokazuje, jak wąska bywa granica. Protetyk słuchu jest na zamkniętej liście zawodów medycznych. Podolog na niej nie występuje ani razu, choć na liście jest podiatra, nazwa w mowie potocznej używana z podologiem wymiennie. Skutki są przeciwne: tytuł protetyka słuchu jest chroniony i obwarowany karą, tytuł podologa pozostaje wolny. Rozpisaliśmy tę różnicę w osobnym tekście o tym, czy podolog to zawód medyczny.

Na tej samej liście znajduje się też optometrysta, pod literą f. To dlatego salony optyczne i salony protetyki słuchu poruszają się dziś w niemal identycznym reżimie: sprzedają wyrób medyczny, zatrudniają osobę wykonującą zawód medyczny i podlegają tym samym ograniczeniom w reklamie. Konsekwencje dla tej pierwszej grupy opisaliśmy przy reklamie salonu optycznego.

Co powinien zrobić gabinet protetyki słuchu

1. Sprawdzić, czy wszystkie osoby opisane publicznie jako protetycy słuchu mają wpis w Centralnym Rejestrze Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego. Rejestr jest jawny w zakresie danych osoby wykonującej zawód.
2. Przejrzeć strony, wizytówki i podpisy w social mediach pod kątem tytułów użytych wobec osób bez uprawnień.
3. Przejrzeć archiwum materiałów reklamowych i wycofać te, w których protetyk słuchu prezentuje aparat. Postępowanie zawodowe można wszcząć w ciągu 3 lat od czynu, a film opublikowany kilka lat temu wciąż jest dostępny.
4. Ustalić na piśmie, kto zatwierdza materiały reklamowe przed publikacją, bo odpowiedzialność za ich zgodność z prawem spoczywa na podmiocie gospodarczym prowadzącym reklamę.
5. Zaplanować budżet i czas na ustawiczny rozwój zawodowy oraz przesądzić w umowach, kto go finansuje.

Żaden z tych kroków nie wymaga prawnika, a wszystkie zdejmują z gabinetu ryzyko, które powstało przy okazji zmiany wyglądającej na czysto porządkową. Jeżeli szukacie formatów wideo, które nie wchodzą w zakaz z art. 55 ust. 2 pkt 1, a mimo to przekonują pacjenta do umówienia badania, zebraliśmy je w poradniku o reklamie protetyka słuchu.