Czy podolog to zawód medyczny? Podolog a podiatra w świetle ustawy

Nie, podolog nie jest zawodem medycznym w rozumieniu przepisów, ale podiatra już tak. W ustawie z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych słowo podolog nie pojawia się ani razu, natomiast podiatra znajduje się na zamkniętej liście piętnastu zawodów medycznych. Te dwie nazwy, w potocznym języku używane wymiennie, oznaczają dziś zupełnie różne sytuacje prawne.

Czy podolog to zawód medyczny? Krótka odpowiedź

Podolog nie jest zawodem medycznym i nie jest zawodem regulowanym. Żaden przepis nie określa, jakie wykształcenie trzeba mieć, żeby tak się nazywać, i żaden rejestr publiczny nie prowadzi wykazu podologów. Podiatra natomiast jest zawodem medycznym wymienionym w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy o niektórych zawodach medycznych, z wymogiem ukończenia studiów w zakresie podiatrii, wpisem do rejestru prowadzonego przez ministra zdrowia i odpowiedzialnością zawodową.

W praktyce oznacza to rzecz, która zaskakuje wiele osób prowadzących gabinety: nazwa podolog jest wolna i bezpieczna, a nazwa podiatra jest chroniona i jej użycie bez uprawnień jest zagrożone karą.

Co dokładnie mówi ustawa o niektórych zawodach medycznych

Ustawa weszła do porządku prawnego jako akt porządkujący grupę zawodów, które wcześniej funkcjonowały bez własnych regulacji. Zawiera zamkniętą listę piętnastu zawodów medycznych. Znajdują się na niej między innymi asystentka stomatologiczna, elektroradiolog, higienistka stomatologiczna, opiekun medyczny, optometrysta, ortoptystka, podiatra, profilaktyk, protetyk słuchu, technik farmaceutyczny, technik masażysta, technik ortopeda oraz terapeuta zajęciowy.

Lista jest zamknięta, co ma konkretne znaczenie. Nie da się do niej dopisać zawodu przez praktykę rynkową ani przez popularność nazwy. Jeżeli zawodu na niej nie ma, to nie jest on zawodem medycznym w rozumieniu tej ustawy, choćby wykonywały go tysiące osób i choćby jego zakres był bardzo zbliżony do zawodu wymienionego.

Sama ustawa definiuje wykonywanie zawodu podiatry jako wykonywanie czynności zawodowych związanych z procesem leczenia schorzeń w obrębie stóp i prowadzenie profilaktyki tych schorzeń. To sformułowanie opisuje zakres pracy, który wiele osób kojarzy właśnie ze słowem podolog, i stąd bierze się większość nieporozumień.

Podolog a podiatra: co się różni w praktyce

Warto zwrócić uwagę, że różnica nie polega na tym, kto lepiej pracuje. Doświadczony podolog po latach praktyki i wielu kursach może mieć większe umiejętności niż świeżo dyplomowany absolwent podiatrii. Różnica jest wyłącznie formalna i dotyczy tego, jaką nazwą wolno się posługiwać oraz jakie obowiązki wiążą się z tą nazwą.

Kto może nazywać się podiatrą

Prawo do posługiwania się tytułem odpowiadającym nazwie zawodu medycznego przysługuje osobie uprawnionej do wykonywania tego zawodu. Dla podiatry oznacza to ukończenie studiów w zakresie podiatrii i uzyskanie tytułu zawodowego co najmniej licencjata. Sam kurs podologiczny, nawet długi i kończący się certyfikatem, nie daje prawa do tytułu podiatry.

Osoba wykonująca zawód medyczny trafia też do Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego, który jest rejestrem publicznym prowadzonym przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Jest to informacja praktyczna również dla pacjenta, bo pozwala zweryfikować, czy dana osoba faktycznie ma tytuł, którym się posługuje.

Co grozi za używanie tytułu podiatry bez uprawnień

Ustawa zawiera osobny rozdział z przepisami karnymi i to właśnie tam znajduje się jedyna realna sankcja związana z nazewnictwem. Art. 84 ust. 1 stanowi, że kto bez wymaganego uprawnienia posługuje się tytułem zawodu medycznego, podlega karze grzywny. Sprawy tego rodzaju rozpoznaje się w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Istotniejszy dla osób prowadzących gabinet jest ustęp drugi tego artykułu. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze grzywny albo karze ograniczenia wolności. Materiał reklamowy, opis usługi w cenniku czy nazwa gabinetu na wizytówce Google są działaniem nastawionym na przychód, więc wpisanie tam słowa podiatra bez odpowiedniego dyplomu trafia do typu surowszego, a nie podstawowego. To jest ten moment, w którym pozornie kosmetyczna decyzja o nagłówku strony staje się kwestią odpowiedzialności.

Czy ustawa zakazuje podologom reklamy

Nie. Sprawdzenie tekstu ustawy o niektórych zawodach medycznych daje wynik, który sam w sobie jest odpowiedzią: słowo reklama nie pojawia się w niej ani razu. Nie ma tu zakazu promocji, nie ma kodeksu etyki zawodowej z ograniczeniami reklamowymi i nie ma samorządu, który taki przekaz ocenia. Pod tym względem sytuacja podologa jest znacznie swobodniejsza niż fizjoterapeuty czy lekarza, których wiąże art. 14 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.

Nie znaczy to, że wolno wszystko. Granice wynikają z innych źródeł: z ochrony tytułu, z prawa konsumenckiego zakazującego przekazu wprowadzającego w błąd oraz z przepisów o ochronie danych, bo informacja o stanie zdrowia pacjenta jest daną szczególnej kategorii. Praktyczne konsekwencje tych granic dla materiałów promocyjnych opisaliśmy szerzej przy reklamie podologa i marketingu gabinetu podologicznego.

Czy gabinet podologiczny jest podmiotem leczniczym

To pytanie rozstrzyga się osobno i ma większe znaczenie niż sama nazwa zawodu. Ograniczenie z art. 14 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, które pozwala jedynie informować o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń bez cech reklamy, wiąże podmioty wykonujące działalność leczniczą. Gabinet prowadzony jako zwykła działalność gospodarcza, poza rejestrem podmiotów leczniczych, temu przepisowi nie podlega.

Dlatego dwa gabinety podologiczne przy tej samej ulicy mogą mieć różne pole manewru w promocji, w zależności od formy prawnej, w jakiej działają. Warto to ustalić z księgowością przed uruchomieniem jakiejkolwiek kampanii, a nie po pierwszej interwencji. Ten sam mechanizm rozstrzyga zresztą o zakresie swobody w marketingu gabinetu fizjoterapii, gdzie reżim jest wyraźnie węższy.

Co to znaczy dla pacjenta

Dla osoby szukającej pomocy praktyczny wniosek jest taki, że nazwa na szyldzie nie jest sama w sobie gwarancją kompetencji, ale tytuł podiatry jest weryfikowalny, a nazwa podolog nie. Pacjent, który chce sprawdzić kwalifikacje, może zapytać wprost o ukończone szkolenia i o to, czy osoba figuruje w rejestrze osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego. Coraz częściej ta droga zaczyna się wcześniej, w katalogu gabinetów podologicznych, gdzie da się porównać zakres usług i opis problemu przed umówieniem pierwszej wizyty.

Druga rzecz dotyczy oczekiwań. Podologia zajmuje się problemami, które w większości mają charakter nawracający albo przewlekły, więc pojedyncza wizyta rzadko zamyka temat. Gabinet, który uczciwie mówi o tym na wstępie, jest zwykle bardziej wiarygodny niż ten, który obiecuje rozwiązanie problemu w jednym zabiegu.

Najczęściej mylone pojęcia

Podolog i pedicurzysta. Pedicure kosmetyczny to zabieg pielęgnacyjny, podologia zajmuje się problemami o charakterze chorobowym w obrębie stopy. Żadna z tych nazw nie jest chroniona przepisami, ale zakres pracy jest inny i to on powinien decydować o wyborze.

Podiatra i lekarz. Podiatra jest zawodem medycznym, ale nie jest lekarzem. To osobny zawód z własną ścieżką kształcenia, wpisany na listę piętnastu zawodów medycznych obok między innymi optometrysty i protetyka słuchu.

Zawód medyczny i zawód regulowany. Pojęcia te bywają mylone. Lista z ustawy o niektórych zawodach medycznych jest zamknięta i nie obejmuje wszystkich zawodów okołozdrowotnych. Kosmetolog na przykład na niej nie figuruje, podobnie jak podolog.